Lezing over barmhartigheid met burgemeester Kaiser en professor De Wit

kaiserIn het kader van het door Paus Franciscus afgeroepen Jaar van Barmhartigheid organiseert de Sint Eusebius Parochie Arnhem verschillende activiteiten. Waaronder een lezing over barmhartigheid in de Walburgiskerk, hartje Arnhem - plek waar kardinaal Eijk op 1 oktober ook de Diakonale Ariensprijs zal uitreiken.
Titel van de lezing was: "Barmhartigheid zonder rechtvaardigheid is week en rechtvaardigheid zonder barmhartigheid is wreed." De Arnhemse Burgemeester Herman Kaiser en professor en cultuurfilosoof Theo de Wit leidden de 80 aanwezigen in het thema van barmhartigheid. Burgemeester Kaiser sprak over barmhartigheid en verantwoordelijkheid en poneerde de stelling wel in een barmhartige samenleving te willen leven maar niet in een barmhartige staat.

Wél in een rechtstaat. Kaiser uitgangspunten van een rechtstaat: “staat dient gerechtigheid en beschermt mensenrechten; staat heeft geweldsmonopolie; iedereen is gelijk voor de wet; scheiding der Machten; democratie en tolerantie, geen dictatuur. Ook niet van de meerderheid; staat dient het Bonum Commune.”
De Wit betoogde dat barmhartigheid moet worden gezien: “als een correctie en niet als een 'soft' alternatief voor rechtvaardigheid.” “Barmhartigheid” is volgens hem ook niet “de typisch kerkelijke bijdrage aan de broodnodige 'sociale samenhang'." Eerder is barmhartigheid het antwoord op enkele harde en moeilijk te verteren ervaringsfeiten: namelijk dat elk maatschappelijk en politiek systeem van rechtvaardigheid zijn (soms pijnlijke) feilen en zijn uitsluitingen kent, én dat elk streven naar het goede stuit op de grens van de morele aanspreekbaarheid van mensen.
Zeven geestelijke werken van barmhartigheid
Dat laatste inzicht ligt volgens hem al ten grondslag aan de traditionele zeven geestelijke werken van barmhartigheid: ‘Onwetenden onderrichten, vertwijfelden raad geven, bedroefden troosten, zondaars vermanen, lastigen verdragen, beledigingen vergeven en bidden voor levenden en doden.’ De Wit: “Barmhartigheid is de gepaste houding wanneer wij ervaren dat er een grens is aan de gewone interacties en de gebruikelijke wederkerigheid tussen moreel verantwoordelijke personen; dus dat er een grens is aan de ethiek en de ethische aanspreekbaarheid.” Volgens hem hebben veel activiteiten waar we vandaag het predicaat barmhartigheid op plakken niets te maken met barmhartigheid.
Barmhartigheid is troost bieden aan ontroostbaren
“Barmhartigheid” aldus De Wit “is in de kern een antwoord op de grens van de ethiek. Raad geven aan vertwijfelden is slechts barmhartigheid bij iemand die ‘gevangen’ zit in twijfelzucht terwijl hij niettemin om jouw raadgevingen vraagt. Het troosten van de bedroefden is slechts barmhartigheid bij iemand die ongevoelig is geworden voor troostende woorden en gebaren en niettemin onze troost zoekt.” En daarnaast is barmhartigheid de individuele correctie op de onvolmaaktheid van elk systeem van rechtvaardigheid. Zo help je een vluchteling of een ‘illegaal’ die juridisch geen recht heeft op hulp maar wel urgent hulp nodig heeft.
Een barmhartig mens is iemand die weet dat onze wereld onvolmaakt is en blijft, ook al wordt ons van alle kanten door reclame en door politici de perfectie voorgehouden: het volmaakte lichaam, het gezonde ‘eigen volk’. Maar toneelregisseur Johan Simons zei onlangs: ‘Juist in de onvolmaaktheid gaat de menselijkheid schuil’.

Theo de Wit is hoogleraar politieke en culturele filosofie aan de Faculteit Katholieke Theologie.

Burgemeester Herman Kaiser was onder meer tien jaar lang voorzitter van het Christelijk Sociaal congres dat dit jaar 125 jaar bestaat net als de sociale encycliek Rerum Novarum.
Geert Rozema is pastoraalwerker in het buurtpastoraat te Arnhem vanuit rk parochie sint Eusebius

lvb2

lvb3

lvb4

 
Ga naar boven

Volg ons op Twitter

Om deze pagina te bekijken heeft u Flash Player 9+ ondersteuning nodig!

Haal Adobe Flash speler

eusebius

Vertalen Website